Frsluflokkur: Menning og listir

BK KRUGMANS UM KREPPUNA

g var a ljka lestri ngamallar bkar Paul Krugmans um kreppu, The Return of Depression Economics and the Crisis of 2008. Upprunalega tgfan kom ri 1999 en svo btti kappinn vi nokkrum kflum um heimskreppuna yfirstandandi. Reyndar er essi bk nbelshagfringsins ekki kja g v hann vitnar hvergi neinar heimildir. Aftanmlsgreinar geta veri hvimleiar en r eiga heima svona riti, tt allegt s. Hva um a, meginstefi er a hagfringar hafi veri full fljtir sr a telja kreppuhagfri relta, atburir sustu mnaa sni hi gagnsta. Hann heldur mjg lofti kenningum John Maynard Keynes um hvernig kreppur eigi a leysa, rki a dla peningum hagkerfi, t.d. me v a styrkja innvii samflagsins, legga vegi, sma brr o.s.frv. Krugman hist a framboshagfrinni en samkvmt henni er allra (efna)meina bt a efla hag hinna rku v eir fjrfesti svo miki. Hann hefir a sekju mtt gagnrna framboshagfrina me mlefnalegum htti. Hva sem v lur segir hann a vandi dagsins s skortur eftirspurn, framboi. Rki eitt getur auki eftirspurnina kreppum. Krugman andfir krftuglega eirri kenningu frjlshyggjumanna a rtur meinsins su lggjf sem eir telji a hafi nnast neytt banka til a veita ftklingum hsnisln sem eir svo voru ekki borgunarmenn fyrir. Hann bendir a essi lggjf hafi komist gagni ri 1977, erfitt s a sj hvernig hgt s a kenna henni um kreppu sem skall remur ratugum sar (g spyr: Af hverju skall ekki kreppa fyrir 1990 ef essi lggjf er skudlgurinn?). ess utan ni lggjfin aeins til sparibanka sem bru bara byrg brot undirmlslnana sem tengdust hsnisblrunni. Einnig s rangt a kenna Fannie Mae og Freddie Mac um standi essir rkisstyrktu bankar su ekki n byrgar. Stareyndin s s a vegna missa hneykslismla hafi veri jarma svo a essum bnkum a au .lku bara minnihttarhlutverk hsnislnaleiknum ljta sem leikinn var af hva mestri kef fr 2004 til 2006. Meginstan fyrir bankahruninu s a ekkert opinbert eftirlit var me njum bankagildum, .e. stofnunum sem reynd voru bankar.

Sem sagt frgasti stjrnmlahagfringur samtmans andfir frjlshyggjugreiningum kreppunni!


Todd: Spi falli Sovt og BNA.

Franski lfringurinn (demograph) Emmanuell Todd fall Sovtrkjanna fyrir ri 1976. Sextn rum sar spi falli bandarska heimsveldisins bkinni Eftir heimsveldi (pres l'empire). Eina af stunum fyrir v a BNA er fallandi fti er s a efnahagurinn er ekki kja gur, sagi hann . ofan lag megi vel vera a auur Bandarkjanna s ofmetin. Enron-fyrirtki ttist eiga ansi miklu meira en a tti reynd. "Ofmati" nam 1% af vergri jarframleislu vestanhafs. Todd spyr (ri 2002) hvort falsanir Enrons su einsdmi, ef fjldi fyrirtkja geri anna eins m tla a jarframleislan bandarska s llu lgri en opinberar tlur segja. Nr m geta hvort fjrmagnskreppan vestanhafs hafi veikt tr Todds eigin spsagnir.

Hann lt sr ftt um finnast egar Bush hegai sr eins og hann tti heiminn. vitali vi franskt Nettrmarit fyrir 3-4 rum sagi hann a Bush beri sr brjst og endurtki "g er sterkur, g er sterkur" v hann vissi inni a svo vri ekki. fyrra sagi hann vitali a fall Svtrkjanna hafi m.a. stafa af ofurtr rki og heildina, en ofurtr Kana einstakling og marka gti ori banabiti hins amerska heimsveldsins. etta hljmar sannfrandi mnum eyrum en minnumst ess a Bandarkin hafa oft snt verulegan endurkomumtt. Afskrifum aldrei BNA!


RLLANDI STEINN STEINARR (100 ra afmli dag!)


Var a ekki blsarinn Muddy Waters sem kyrjai it never grows moss on a rolling stone? r essum texta sttu Rolling Stones nafni en rolling stone ir flkkumaur. Steinn Steinarr tti kannski ekki miki sameiginlegt me Rollingunum, samdi alltnt betri texta en Jagger. En Steinn var rugglega flkkumaur, jafnvel flttamaur.
Lngu ltinn vinur Steins sagi mr a Steinn hafi veri fluggfaur en enginn eljumaur. Hann hafi ekki nennt a lesa miki en tt trlega gott me a tileinka sr inntak bka me hralestri, stiklandi stru eim. Hann hafi vart kynnt sr tilvistarspeki a neinu ri en margir telja a kveskapur hans einkennist af eirri speki. En tt hann hafi ekki kafa existenalisma gti hann hafa haft smu lfskennd og fylgjendur hennar. Reyndar er blsni hans lk eirri blsni sem margir tldu ranglega vera einkenni tilvistarspeki. En allir helstu forklfar speki essarar lgu herslu vonina. Sren Kierkegaard taldi kristnina von mannkynsins og a angistin gti snt okkur a viljinn s frjls, vi erum ekki rlar erfa og astna. Undir a tku Martin Heidegger og Jean-Paul Sartre en slepptu kristninni. Heidegger taldi a vi gtum lj lfinu merkingu me v a horfast augu vi dauann, sj a vin er takmrku og v er srhvert augnablik vermtt. g man ekki til ess a hafa s essi bros gegnum trin hj Steini en kannski misminnir mig.
En hva um kveskap hans? Satt best a segja finnst mr hann afar misjafn. Tminn og vatni er snjll skissa en eins og vanti herslumunin a veri fullbura kvi. Stundum er Steinn ofurljs, srstaklega gmlu kommakvunum og hinu andkommnska Kremlarkvi. Bestur er Steinn annars vegar ltlausum kvum, hins vegar hinum myrku, rnskum ljum. Meal eirra ltlausu er Barn, einfalt kvi gtt miklum okka. Meal hinna rnsku er A sigra heiminn en ar segir A sigra heiminn er eins og a spila spil.... Var s ekki einmitt hugmynd trsarmanna? Alla vega hrundu spilaborgir essara heimssigurvegara.
Allar vildu meyjarnar eiga hann, hld, kommar og existensalistar. haldi froufelldi af hrifningu yfir Kremlarkvinu og tldu hann eftir a sinn mann. En Steinn var engra, hva a varar var hann sannur existensalisti. Hann komst fljtlega upp kant vi kommana, virist einna helst hafa tt athvarf hj krtum. A minni hyggju var hann plitskur efahyggjumaur eins og g og mrgu hlihollur v sem g hef kalla hara miju. Rtt eins og g var hann gagnrnininn jernissinni, hrddur vi a gagnrna jina, vanda um fyrir henni vegna star henni. Svo orti Steinn:

Sj hr er minn staur, mitt lf og mitt ln
og g lt r, mn tt og mn j.
, skrnlaga heimska og skrautkldda smn
mn skmm og mn tr og mitt bl.

Heimskan skrautkldda var vst a spila spil...


LECLZIO, (nbels)skld sem lofsyngur efnisheiminn


Nbelsverlaun til handa Jean-Marie Gustave LeClzio, gar frttir! g hef lngum d ennan ljrna prsahfund, ekki sst vegna fyrstu skldsgu hans Skrslunnar (Le procs-verbal). Hn segir fr Adam Pollo, ungum ijuleysinga sem rir a sameinast efnisheiminum. LeClzio leikur tilbrigi vi sama stef smsgu sem gerist slandi. slenkur piltur villist byggum en nr svo a skynja hvernig hann sjlfur tilheyrir nttrinni og hn honum. Franski nbelshafinn dsamar efnisheiminn, me snum frbra, ljrna stl tekst honum a f okkur til a upplifa daua nttru sem lifandi hluta af okkur sjlfum. Hugurinn leitar til ska heimspekingsins Ernst Bloch sem var eins konar efnis-dul-hyggjumaur, sng efnisheiminum lof og prs, sagi hann mater-ia, efnis-mur okkar allra.

sagt skal lti hvort LeClzio er undir hrifum fr Bloch en vst er um a bir hafa sterka, lrska taug.


Innskrning

Ath. Vinsamlegast kveiki Javascript til a hefja innskrningu.

Hafu samband